Sosyal medya platformları, sabah kahvemizi yudumlarken dünyaya fikirlerimizi beyan ettiğimiz ortak bir meydana dönüştü. Ancak bu dijital meydanın sunduğu sınırsız özgürlük hissi, çoğunlukla çok ince bir çizgiyi, yani “kişilik haklarını” görünmez kılıyor. Akıllı telefon ekranının arkasına saklanarak yazılan bir yorum, klavye başındakine “ifade özgürlüğü” gibi görünse de, karşı tarafta ciddi bir hukuki hak ihlaline, yani hakarete dönüşebiliyor. Peki, dijital dünyada fikirlerimizi özgürce savunmak ile bir başkasının onurunu zedelemek arasındaki o yasal sınır nerede başlıyor?

İfade Özgürlüğü, Kişilik haklarını zedeleyen söylemleri meşrulaştıramaz. Anayasamız ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, herkesin düşünce ve kanaatlerini açıklama özgürlüğünü güvence altına alır. Ancak bu özgürlük, bir başkasının şeref, haysiyet ve namusunu lekeleme serbestisitanımaz. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere; sert eleştiriler, ağır kınamalar veya rahatsız edici fikirler ifade özgürlüğü sınırları içinde kabul edilebilir. Ancak doğrudan kişinin şahsını hedef alan, onu toplum nezdinde küçük düşürmeyi, aşağılamayı veya sövmeyi amaçlayan her türlü dijital paylaşım Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi kapsamında “Hakaret” suçunu oluşturur. Üstelik bu fiilin sosyal medya gibi herkesin görebileceği açık bir mecrada işlenmesi, suçun “alenen” işlendiğini gösterir ve verilecek cezayı artırır.

Sosyal medyada, forumlarda veya mesajlaşma uygulamalarında kişilik haklarınızın saldırıya uğradığını düşünüyorsanız, panikle paylaşıma yanıt vermek yerine soğukkanlılıkla şu hukuki adımları izlemelisiniz:

1.Delilleri Karartılmadan Güvenceye Alın: Dijitaldünyada içerikler saniyeler içinde silinebilir. Bu nedenle hakaret içeren paylaşımın ekran görüntüsünü (screenshot) mutlaka alın. Şahsın profil linkini (URL), paylaşım saatini ve varsa yorumun altındaki diğer etkileşimleri net şekilde kaydedin. İleride “bunu ben paylaşmadım, hesap taklit” savunmalarının önüne geçmek için e-tespit gibi dijital noter uygulamalarından yararlanarak delilinizi resmiyete dökün.

2.Ceza Soruşturması İçin Şikayette Bulunun: Hakaret suçu, kural olarak şikayete tabi bir suçtur. Fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren 6 ay içinde Cumhuriyet Başsavcılığına veya emniyet birimlerine yazılı bir dilekçe ile başvurmalısınız. Failin kullanıcı adı “rumuz” (nickname) olsa bile şikayetten vazgeçmeyin; siber suçlarla mücadele birimleri IP adresi ve açık kaynak araştırmalarıyla bu kişilerin kimliklerini tespit edebilmektedir.

3.Manevi Tazminat Davası Açın: Hakaret sadececezalandırılması gereken bir suç değil, aynı zamanda kişinin ruhsal dünyasında çöküntü yaratan bir haksız fiildir. Yaşadığınız derin üzüntü ve yıpranma payı için Asliye Hukuk Mahkemesinde genel hükümlere göre manevi tazminat davası açarak uğradığınız zararın maddi olarak tazmin edilmesini talep edebilirsiniz.

4.İçeriğin Çıkarılmasını ve Erişimin Engellenmesiniİsteyin: 5651 sayılı Kanun kapsamında, kişilik haklarınızın ihlal edildiği gerekçesiyle öncelikle içerik sağlayıcıya (paylaşımı yapana) veya yer sağlayıcıya (ilgili platforma) başvurarak içeriğin kaldırılmasını isteyebilirsiniz. Sonuç alınamaması durumunda, doğrudan Sulh Ceza Hakimliğine başvurarak söz konusu hakaret içerikli paylaşımın erişime engellenmesini talep etme hakkınız mevcuttur.

Sonuç olarak; İnternet, kuralların geçerli olmadığı başıboş bir ortam değildir. Unutulmamalıdır ki Hiçbir özgürlük, başkalarının haklarını ihlal etme yetkisi vermez. Klavyenin başındaki anlık öfke veya beğenilme arzusu, yarın önünüze ağır ceza mahkemesi ilamları ve tazminat makbuzları olarak gelebilir. Hem kendi haklarımızı korumak hem de başkalarının haklarına saygı duymak,  vatandaşlığın en temel hukuksal kuralıdır.

Av. Büşra KAYAPINAR